Komisja Europejska w dniu 4 czerwca 2025 r. przyjęła Europejską Strategię Odporności Wodnej (European Water Resilience Strategy), której celem jest przywrócenie i ochrona obiegu wody, zapewnienie czystej i niedrogiej wody dla wszystkich oraz stworzenie zrównoważonej, odpornej, inteligentnej i konkurencyjnej gospodarki wodnej w Europie. Strategia na wspierać państwa członkowskie w bardziej efektywnym zarządzaniu wodą.
Woda jest kluczem do naszego istnienia, ale dziś nie możemy już traktować jej jako pewnik. Europa została dotknięta ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, w tym katastrofalnymi powodziami, długotrwałymi suszami i pożarami lasów. Sytuacja ta dotyka obywateli, rolników, środowisko i przedsiębiorstwa, prowadząc do zakłóceń w dostawach energii, żywności i wody pitnej oraz rosnących strat gospodarczych.
Strategia koncentruje się na trzech kluczowych celach:
Przywrócenie i ochrona obiegu wody, który obejmuje wdrożenie istniejącego prawa UE (m.in. Ramowej Dyrektywy Wodnej), poprawę retencji wody na lądzie oraz skuteczne zapobieganie zanieczyszczeniom, w tym PFAS.
Budowanie gospodarki wodnej opartej na inteligentnych rozwiązaniach w celu zwiększenia konkurencyjności, przyciągnięcia inwestycji i promowania europejskiego przemysłu wodnego. Kluczowym elementem jest poprawienie efektywności wykorzystania wody. Strategia wyznacza cel poprawy efektywności wykorzystania wody w UE o co najmniej 10% do 2030 r. i zachęca państwa członkowskie do wyznaczenia własnych celów. Ważnym działaniem jest też zmniejszenie wycieków w sieciach wodociągowych, które w poszczególnych krajach wynoszą od 8% do 57%.
Zapewnienie czystej i niedrogiej wody i usług sanitarnych dla wszystkich. Strategia podkreśla zasadniczą rolę konsumentów i przedsiębiorstw w oszczędzaniu wody w domu lub w pracy.
Aby umożliwić osiągnięcie celów strategicznych, wspierać państwa członkowskie, obywateli, władze lokalne, przedsiębiorstwa i społeczeństwo obywatelskie Komisja proponuje działania w pięciu obszarach:
Zarządzanie i wdrażanie: Przyspieszenie wdrażania prawa UE dotyczącego wody, organizacja strukturalnych dialogów z państwami członkowskimi, wymiana najlepszych praktyk, identyfikacja wyzwań i priorytetów egzekwowania prawa oraz uproszczenie przepisów. Obejmuje to również wspieranie współpracy transgranicznej w dorzeczach.
Inwestycje: Zapewnienie odpowiedniego finansowania publicznego i prywatnego. Komisja zwiększy dostępne fundusze polityki spójności, a Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), we współpracy z Komisją, uruchomi nowy program wodny i narzędzie doradcze, planując udostępnić ponad 15 miliardów euro w latach 2025-2027.
Digitalizacja i AI: Wykorzystanie cyfryzacji i sztucznej inteligencji do usprawnienia zarządzania wodą i zrównoważonego jej wykorzystania. Obejmuje plan działania na rzecz digitalizacji w sektorze wody, wdrażanie inteligentnych liczników do wykrywania wycieków i wykorzystanie danych satelitarnych (Copernicus) do prognozowania i monitorowania.
Badania i innowacje, przemysł i umiejętności: Stymulowanie innowacji w sektorze wodnym, wzmacnianie jego konkurencyjności, tworzenie "Water Smart Industrial Alliance", powołanie "European Water Academy" w celu rozwiązania problemu braku umiejętności oraz uruchomienie "Knowledge and Innovation Community" w dziedzinie wody, morza i sektorów morskich.
Bezpieczeństwo i gotowość: Zwiększenie odporności na zagrożenia klimatyczne, ataki złośliwe i zanieczyszczenia poprzez wzmocnienie systemów wczesnego ostrzegania i monitorowania powodzi i susz (np. systemy Copernicus) oraz poprawę bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej (zgodnie z dyrektywami CER i NIS2).
Realizacja Strategii wymaga zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron. Postępy będą monitorowane, a od grudnia 2025 r. Komisja będzie zwoływać Forum Odporności na Wodę co dwa lata, aby prowadzić dialog i przyspieszyć wdrażanie. Ponadto, w 2027 r. Komisja przeprowadzi śródokresowy przegląd postępów osiągniętych we wdrażaniu działań zawartych w tej Strategii.
